Eski tip on-off klimalarda (özellikle 2010 öncesi montajı yapılan R22 gazlı sistemlerde ve ara dönemde üretilen R407C gazlı klimalarda) gaz eksildiğinde en sık yaşanan sorun, orijinal gazın artık temin edilememesi veya sistem yağıyla yaşanan ciddi uyumsuzluklardır. Birçok kullanıcı bu aşamada klimalarını çöpe atmak ya da binlerce liralık kompresör revizyonuna girmek zorunda kaldığını düşünmektedir.
Oysa iklimlendirme mühendisliğinde bu sorunun kanıtlanmış, güvenilir ve son derece ekonomik bir alternatifi vardır: R417A gazı (ticari adıyla ISCEON® MO59). Servis 7/24 olarak eski sistem klimalarda kompresör yağını değiştirmeden, orijinal tesisata ve vanalara hiçbir müdahale gerektirmeden sıfır ozon zararlı R417A gaz şarjı uygulayarak eski klimalarınızı ilk günkü soğutma performansına kavuşturuyoruz.
1. R22 Gazı Neden Yasaklandı? Ozon Tabakasına ve Çevreye Zararları
R22 (kimyasal adıyla Klorodiflorometan - CHClF2), onlarca yıl boyunca split klimalarda, salon tipi ünitelerde ve soğuk hava depolarında standart soğutucu akışkan olarak kullanıldı. Ancak bilimsel araştırmalar, R22'nin Dünya atmosferi için en tehlikeli sera gazlarından biri olduğunu ortaya koydu:
⚠️ Ozon Tabakasını Parçalayan Klor Molekülleri
R22 bir HCFC (Hidrokloroflorokarbon) türevidir. İçeriğinde klor (Cl) atomu barındırır. Klimadaki bir sızıntı sonucu havaya karışan R22 molekülleri ağır ağır stratosfer tabakasına (gökyüzünün 15-30 km yukarısına) kadar yükselir.
Güneşin yoğun ultraviyole (UV-C) ışınları altında parçalanan klor atomları serbest kalır. Tek bir klor atomu, 100.000'den fazla ozon (O3) molekülünü zincirleme reaksiyonla parçalayarak oksijen gazına dönüştürür. Bu durum Güneş'in kanserojen UV ışınlarını süzen ozon kalkanının delinmesine yol açar.
Bu küresel tehdit nedeniyle Birleşmiş Milletler Montreal Protokolü kapsamında R22 gazının kullanımı kademeli olarak durdurulmuş, Türkiye'de de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yönetmelikleri gereğince R22'nin ithalatı, üretimi ve klimalara sıfır gaz olarak şarj edilmesi kesin olarak yasaklanmıştır.
2. R407C Neden R22'nin Yerini Tam Olarak Dolduramadı? (Yağ Uyuşmazlığı Sorunu)
R22 yasaklanırken sektör ilk aşamada R407C gazına yöneldi. R407C (%23 R32, %25 R125 ve %52 R134a) üçlü HFC karışımıdır ve klor içermediği için ozon delme katsayısı (ODP) sıfırdır. Ancak çok büyük bir mühendislik engeli ortaya çıktı: Kompresör yağı uyuşmazlığı.
-
✕
Madeni (Mineral) Yağda Çözünmez: R22 klimaların kompresörleri geleneksel madeni (mineral) veya alkilbenzen yağ ile çalışır. R407C gazı bu madeni yağ ile kesinlikle karışmaz.
-
✕
Kompresör Kilitlenmesi ve Yanması: Gazla birlikte boru devresine pompalanan madeni yağ, R407C tarafından geri taşınamaz. Evaporatör peteklerinde ve bakır borularda birikir. Kompresör karteri yağsız kaldığı için pistonlar aşırı sürtünmeyle kilitlenir (sıkışır) ve motor sargıları yanar.
-
✕
Pahalı Sentetik POE Yağ Değişimi Zorunluluğu: R407C kullanabilmek için kompresör sökülmeli, içindeki tüm madeni yağ akıtılmalı, sistem özel kimyasallarla yıkanıp sentetik POE (Poliolester) yağ doldurulmalıdır. Bu işlem neredeyse yeni bir klima maliyetine ulaştığı için ekonomik değildir.
3. Çözüm: Neden R22 ve R407C Yerine R417A (ISCEON® MO59) Dolduruyoruz?
İşte bu teknik kilitlenmeyi aşmak için kimya devleri (DuPont / Chemours) tarafından geliştirilen en mükemmel soğutucu akışkan R417A (ISCEON® MO59) oldu. R417A, soğutma sektöründe tam anlamıyla bir "Drop-in" (Doğrudan İkame) gazıdır.
🌟 R417A Gazının Eşsiz Üstünlükleri
-
✓
Madeni Yağ Değişimi Gerektirmez: R417A formülünde %46.6 R125 ve %50 R134a'nın yanında %3.4 R600 (Bütan / İzobütan) içerir. Bu hidrokarbon molekülleri, kompresörün orijinal madeni yağını bünyesinde mükemmel çözer ve yağı sistemden emiş hattıyla eksiksiz geri taşır. Yağ değişimi sıfırdır!
-
✓
Ozon Tabakasına Sıfır Zarar (ODP = 0): İçeriğinde klor atomu bulunmaz. Ozon tüketim katsayısı sıfırdır; tamamen çevre dostu ve uluslararası regülasyonlara uygundur.
-
✓
Parça ve Tesisat Değişimi Gerekmez: Klimanızın orijinal bakır boruları, genleşme valfi (kılcal borusu), filtre kurutucusu (drier) ve vanalarıyla %100 uyumludur. Hiçbir mekanik revizyon gerekmez.
-
✓
Kompresörü Soğutur ve Korur: R417A'nın kompresör basma hattı sıcaklığı (discharge temperature) R22'ye kıyasla 10°C ile 15°C daha düşüktür. Bu durum eskiyen kompresörün aşırı ısınmasını önler, termik açmasını engeller ve klimanıza yıllarca ek ömür kazandırır.
4. R22, R407C ve R417A Gazlarının Karşılaştırmalı Teknik Tablosu
| Teknik Özellik | R22 (Eski Nesil) | R407C (Geçiş Gazı) | R417A (ISCEON MO59) |
|---|---|---|---|
| Kimyasal Grubu | HCFC (Klorlu) | HFC Karışımı | HFC + HC Drop-in |
| Ozon Delme Katsayısı (ODP) | 0.055 (Ozonu Deliyor!) | 0 (Sıfır) | 0 (Ozon Dostu) |
| Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) | 1810 | 1774 | 2346 |
| Kompresör Yağ Uyumu | Madeni (Mineral) / Alkilbenzen | Sadece Sentetik POE | Madeni, Alkilbenzen & POE (Hepsiyle Uyumlu!) |
| Yağ Değişimi Zorunluluğu | Yok | ZORUNLU (Pahalı ve riskli) | GEREKMEZ (Doğrudan Dolum) |
| Yaz Emiş Basıncı (PSI) | 60 - 70 PSI | 65 - 75 PSI | 55 - 65 PSI |
| Yasal Durum | Kullanımı ve İthalatı Yasak | Yasal (Sınırlı Servis) | Tamamen Yasal ve Güvenli |
5. Servis 7/24 R417A Dolum Prosedürünün 5 Kritik Aşaması
Adım 1: Sistemdeki Kalan Eski Gazın Güvenli Geri Kazanımı
Eski sistemde kalan gaz asla doğaya salınmaz. Sertifikalı geri kazanım cihazımızla (recovery unit) klima devresi tamamen boşaltılarak atık tüpüne toplanır ve lisanslı imha merkezlerine teslim edilir.
Adım 2: 25 Bar Kuru Azot ile Sızdırmazlık Testi
Eski rekor bağlantıları ve servis vanaları zamanla yıpranır. Sisteme kuru azot basılarak basınç sabitlemesi yapılır. Olası mikro kaçaklar hidrojen kaçak dedektörü ve özel kaçak köpüğüyle tespit edilip rekorlar tork anahtarıyla yenilenir.
Adım 3: Çift Kademeli Derin Vakum (En Az 25-30 Dakika)
Borulardaki nem ve hava molekülleri vakum pompasıyla mikron seviyesine kadar çekilir. Vakum yapılmadan basılacak gaz, havanın yoğuşamaması nedeniyle kompresörün aşırı akım çekmesine ve motorun yanmasına sebep olur.
Adım 4: Dijital Terazi ile Tüp Baş Aşağı (Sıvı Fazında) Şarj
Çok Kritik Kural: R417A bir karışımdır. Bu nedenle tüp baş aşağı çevrilerek sadece sıvı fazında basılmalıdır. Gaz fazında basılırsa kimyasal oranı bozulur. Klimanın etiketindeki R22 gramajının yaklaşık %90-95'i kadar teraziyle net gramajlı dolum yapılır.
Adım 5: Çalışma Basıncı (55-65 PSI) ve Sıcaklık Delta-T Kalibrasyonu
Klima 15 dakika soğutma modunda çalıştırılır. Emiş hattı basıncı 55-65 PSI aralığına oturur. Lazer termometre ile iç ünite hava giriş ve üfleme çıkış sıcaklıkları ölçülür; 12°C - 14°C fark elde edildiğinde işlem 1 yıl garantili olarak tamamlanır.